Op zoek naar duurzaamheid in de haven van Rotterdam – een staycation

Op zoek naar duurzaamheid in de haven van Rotterdam – een staycation

Uncategorized

De Rotterdamse haven is misschien niet de eerste bestemming waar je aan denkt voor een dagje uit of voor een fietstocht. Toch is het een heel interessant gebied. Het toont je de imposante containerschepen, vervuilende industrie, maar ook zandstrandjes met zeehonden. FutureLand is een bezoekerscentrum met (ook) veel aandacht voor het klimaat en de energietransitie. In dit artikel geven we tips voor een bezoek aan de haven. We gaan ook op zoek naar duurzaamheid in de haven van Rotterdam.

De makkelijkste manier om de havens te bezoeken is natuurlijk met de rondvaartboten van de Spido. In ruim een uur krijg je een indruk van de haven, maar met zo’n korte rondvaart zie je weinig activiteit. Die speelt zich te ver van de stad af om in een korte rondvaart bereikt te kunnen worden. Imposanter zijn de Wereldhavendagen, waarmee de Rotterdamse haven zich elk jaar presenteert. Meer en meer wordt daarbij ook de duurzaamheid in de haven van Rotterdam gepresenteerd.

Persoonlijk krijg ik op mijn fietstochten de beste indruk van de haven. De massaliteit, de afstanden, de geuren, alles maakt meer indruk dan vanaf de Spido of vanuit een auto of bus. Maar je hoeft niet alles te fietsen. Neem bijvoorbeeld de waterbus naar Heijplaat, of de Fast Ferry van Hoek van Holland naar de Maasvlakte. In dit artikel komen die bestemmingen uitgebreid aan bod. Daarna bespreken we de vraag: wordt Rotterdam de duurzaamste haven ter wereld? Want dat is waar ze naar streven in Rotterdam.

De oude havens en het dorp Heijplaat.

Rotterdam heeft een lange historie als havenstad. Dichtbij het centrum zijn de Kop van Zuid en omliggende gebieden inmiddels bekende toeristische trekpleisters. Maar daar zijn niet veel havenactiviteiten meer te zien. Meer naar het westen liggen de havens waar in de glorietijd van de passagiersvaart, beroemde schepen als de Nieuw-Amsterdam en de Rotterdam werden gebouwd bij de RDM, de Rotterdamsche Droogdok Maatschappij. Zestig jaar geleden werd daar de Rotterdam te water gelaten (ook toen was ik er als schooljongetje al bij). Nu ligt de Rotterdam voorgoed afgemeerd in Katendrecht, waar je het schip kunt bezoeken.

cruise ship ss rotterdam

Recent fietste ik van Den Haag naar Heijplaat om eens te kijken hoe het er nu uit ziet. Het is een afwisselende tocht door Midden-Delfland en de Beneluxtunnel heen, en met de waterbus via Rotterdam, daar vandaan fietsend weer terug naar Den Haag. Voor de liefhebber is de gps-route te downloaden op mijn fietspagina. Maar voor een bezoek aan Heijplaat kun je natuurlijk veel eenvoudiger met de Waterbus  zowel heen als terug vanuit Rotterdam. Heijplaat is nog steeds een rustig dorp (ik was er op een zondag!) tussen grote havenbedrijven. Het verschil met de RDM-tijd is dat de bedrijven amper nog een relatie hebben met het dorp. Dat was bij de bouw van Heijplaat heel anders. Alles draaide om de RDM, de Rotterdamse Droogdok Maatschappij.

Heijplaat-hoofdkantoor-RDM-01r

Toen de RDM werd opgericht, lag de scheepswerf (voor die tijd) erg ver van de stad. De visionaire directeur liet daarom een heel nieuw tuindorp bouwen: Heijplaat. Ook de ‘witte borden medewerkers’ en de directie woonden in het dorp. Hun huizen vormen nog steeds het zogenaamde ‘gouden randje’.

De scheepswerf is inmiddels al meer dan twintig jaar verdwenen, maar Heijplaat beleeft nu een heropleving. De oude gebouwen zijn grotendeels gerestaureerd, het dorp is nog bijna ongewijzigd intact, en het wordt steeds meer een centrum voor innovatieve activiteiten. De meeste bezoekers vanuit het centrum van Rotterdam komen er snel en prettig met de Waterbus. In het dorp sprak ik een echtpaar dat er al vijfenveertig jaar woont. De man was er geboren en getogen, had er als kind gespeeld, zijn hele leven gewerkt, tot de werf in 1997 definitief sloot. Na een moeilijke periode van verval, zag hij nu met optimisme de nieuwe ontwikkelingen. Het echtpaar had wel veel last van de omliggende bedrijven, die 24 uur per dag veel geluidsoverlast geven. Na ons gesprek zoefden ze met de watertaxi naar het centrum van Rotterdam.

Watertaxi-bij-Maastunnel

Niet heel ver van Heijplaat, maar toch ook heel geïsoleerd, ligt het voormalige quarantainecentrum voor opvang van zeelieden, die besmet waren met gevaarlijke tropische ziekten. Het is pas in 1934 geopend, maar was al snel niet meer in deze vorm nodig. Sinds 2008 is het een rijksmonument en een kunstenaarscentrum. Toen ik er eens een kijkje ging nemen, werd ik eerlijk gezegd wel teleurgesteld. Het is een slecht onderhouden, rommelig terrein, dat niet uitnodigt tot een bezoek. Hopelijk worden de gebouwen (in de stijl van de Amsterdamse School) opgeknapt en bewaard voor de toekomst.

Duurzaamheid in en om Heijplaat

Op zoek naar de duurzaamheid in de haven van Rotterdam, vinden we mooie woorden over de integrale gebiedsontwikkeling van Heijplaat en directe omgeving. Het Havenbedrijf en de organisaties van bewoners zijn het daarbij, voorzichtig uitgedrukt, niet altijd met elkaar eens. Twee ontwikkelingen springen in het oog: de bouw van duurzame, energie-neutrale huizen en de komst van RDM Campus. Heijplaat zou een pilot worden voor allerlei duurzame woningbouw, maar ik vind niet veel concrete resultaten. Als je hier meer over wilt lezen, bezoek dan de website van enkele lokale organisaties.

RDM Rotterdam is de organisatie die opleidingen, business activiteiten en events organiseert. Het is een samenwerking met o.a. Rotterdamse bedrijven en ze ondernemen ook projecten op het gebied van duurzaamheid. De lokale bewoners zijn echter kritisch over de samenwerking. Na een goede start lijkt het onderlinge verband steeds minder te worden.

Concrete activiteiten van de omliggende bedrijven heb ik niet kunnen vinden, maar dat zegt niet alles. Aan het slot van dit artikel schrijf ik nog iets over de ambities en aanpak van duurzaamheid in de haven van Rotterdam als geheel.

RDM Rotterdam terrein

Tips voor een bezoek aan Heijplaat.

Tip: het Havenbedrijf Rotterdam heeft een aardige folder met een wandeling langs een aantal interessante punten op Heijplaat. Je kunt de wandelroute hier downloaden: [download id=”5375″]. Vergeet de lange wandeling naar het quarantainegebied, tenzij je daar heel speciale belangstelling voor hebt.

Tip: bezoek op Heijplaat ook de Woonwijzerwinkel, naar eigen zeggen de grootste duurzaamheidswinkel van Nederland. Je vindt er alles op het gebied van duurzaam wonen. De winkel is gelegen schuin tegenover de aanlegsteiger van de waterbus.

De Maasvlakte: containers, kolencentrales, strand en zeehonden.

Met een grote sprong gaan we naar de nieuwste ontwikkelingen van de haven: de Maasvlakte. De eerste keer dat ik hier ging fietsen, geloofde ik mijn ogen niet. Alles is er groter dan groot, het is gigantisch. Bovendien is het alsof je op een andere planeet fietst. Mooi? Nou, ik vind het eerder ongelofelijk fascinerend. Ik denk daarbij voortdurend: hoe gaat men hier de energietransitie daadwerkelijk realiseren? Laat je vooral niet afschrikken door mijn foto van de kolencentrales (mega-groot en het zijn er ook nog eens twee!).

Het mooist en indrukwekkendst is de aankomst met de Fast Ferry vanuit Hoek van Holland. Je vaart tussen gigantische containerschepen aan de ene kant en een strandje met zeehonden aan de andere kant. De grootste containerschepen vervoeren zo’n 222.000 containers. Hebben we al die spullen echt nodig? Het is een logistiek wonder dat dit allemaal zijn weg naar de eindbestemming vindt. Eén vrachtwagen met een container is al een groot vehikel op de weg. Treinen, binnenschepen, kleinere zeeschepen, de containers worden binnen korte tijd overgeladen. Niet alle containers arriveren per schip. Op de foto de eerste trein uit China die aankomt in Rotterdam (Waalhaven, dus niet Maasvlakte) met….. 80 containers.

China_eerste_trein_in_Rotterdam_Waalhaven
De eerste trein uit China in Rotterdam Waalhaven ©Port of Rotterdam

Het bezoekerscentrum FutureLand kan ik van harte aanbevelen. Maak vooral ook de bustocht over de Maasvlakte en de containerterminal. Het is een beetje propaganda door het Havenbedrijf Rotterdam, dus kijk daar een beetje doorheen. En bedenk bij het bezoek dat ook jouw nieuwe spullen waarschijnlijk in die containers zitten.

Mocht je nog zin en tijd hebben om verder te fietsen, dan is een bezoek aan Brielle aan te bevelen. Een groter contrast dan tussen de Maasvlakte en Brielle is bijna niet denkbaar.

Duurzaamheid in de haven van Rotterdam: naar een emissieloos jaar 2050?

Als je de havengebieden bezoekt dan krijg je niet de indruk dat er snel einde komt aan het gebruik van fossiele brandstof. Rokende schoorstenen, raffinaderijen, wegen, spoorlijnen en schepen vol containers, overal om je heen zie en voel je de immense stromen goederen. Stel eens dat we geen fossiele brandstof meer gebruiken, niet al die spullen willen kopen die in duizenden containers worden aangevoerd, waar blijft de ‘motor van onze economie’ dan? Hier zie je sterk samengebald het vraagstuk waar we met zijn allen voor staan: hoe krijgen we dit in duurzame banen? Willen we deze steeds maar groeiende stroom aan goederen wel? Gaat die groei nog eindeloos door?

duurzaamheid in de haven van Rotterdam: nog ver te gaan

duurzaamheid in de haven van Rotterdam: co2-uitstoot-industrie

Vooralsnog is Rotterdam hard bezig met het innoveren van dit gigantische proces. Milieuorganisaties zetten grote vraagtekens bij de opslag van CO2 zoals die wordt voorgesteld door de industrie. Zo zijn er veel meer vragen. Tegelijk zien we wel dat er hard gewerkt wordt aan duurzaamheid in de haven van Rotterdam. In elk geval zijn er mooie woorden en ook vele initiatieven.

Op de website van het Havenbedrijf Rotterdam (DUURZAAMHEID INSIGHT ) lezen we het volgende citaat:

In 2050 is de Rotterdamse haven nog steeds een epicentrum van bedrijvigheid en werkgelegenheid. Alleen wordt die dan gecreëerd door vrijwel emissieloze industrie en scheepvaart. Hergebruik van afval zal de gewoonste zaak van de wereld zijn. Digitalisering en nieuwe technologieën maken de haven nóg veiliger en gezonder. En de menselijke maat gaat nog meer de boventoon voeren. Zie hier het vergezicht van Remco Neumann, programmamanager corporate social responsibility (CSR) van het Havenbedrijf Rotterdam, dat volgens hem dichterbij is dan menigeen denkt.

Op de website van de Hogeschool Rotterdam (RDM Centre of Expertise) lezen we:

SMART ENERGY DELTA

Rotterdam moet een ‘Smart Digital Delta’ worden, zo is te lezen in de Roadmap Next Economy (2016) van Metropoolregio Rotterdam Den Haag: “Dit transitiepad omvat alles wat te maken heeft met onderling verbonden slimme energiesystemen, duurzame energiebronnen, conversie- en opslagtechnologie, energiebesparing, opslag van koolstofdioxide, warmte-uitwisseling en de gehele elektrische en waterstofinfrastructuur. Het omvat alle acties die moeten worden ondernomen om een infrastructuur op te zetten voor hernieuwbare energie.” De haven, die nu voor meer dan 60% gebaseerd is op fossiele grondstoffen, zal er voor moeten zorgen dat het voorop loopt in de mondiale energietransitie en circulaire economie (EVR 2017).

EVR staat voor Economische Verkenning Rotterdam, een jaarlijks verschijnend rapport. Wil je er alles van weten? Je kunt het hier lezen en downloaden.

Houd je van duurzaamheid, bezoek dan de haven van Rotterdam

Dit lijkt een tegenstrijdig advies, maar ik bedoel het serieus. Rijd er eens rond, bezoek de oude havens, bezoek FutureLand. Voor mij is het afschrikwekkend en aantrekkelijk tegelijkertijd. Bijna 20% van de landelijke uitstoot van CO2 vindt hier plaats. Die moet naar vrijwel nul. Dat is meer dan een uitdaging. En je kunt hier van heel dichtbij volgen of het mooie plannen blijven, of de energietransitie daadwerkelijk met voortvarendheid wordt aangepakt.

Tips voor een bezoek aan de haven van Rotterdam.

Tip 1. Vaar met de Fast Ferry van Hoek van Holland naar de Maasvlakte en fiets 5 kilometer naar bezoekerscentrum FutureLand. Als alternatief kun je er per auto heen rijden of een excursie met de Spido boeken. Maak vooral ook de bustour over het containerterrein.

Tip 2. Breng een bezoek aan Heijplaat, liefst op een doordeweekse dag (bedrijvigheid). Bezoek ook de Woonwijzerwinkel. Het makkelijkst kom je er met de waterbus vanuit Rotterdam.

Tip 3. Er is veel documentatie over duurzaamheid in de haven van Rotterdam. Hierboven heb ik een paar startpunten weergegeven in het hoofdstukje ‘Duurzaamheid in de haven van Rotterdam: naar een emissieloos jaar 2050?’.

Tip voor een alternatieve city-trip Rotterdam: bezoek de Rotterdamse Haven

Tip voor een alternatieve city-trip Rotterdam: bezoek de Rotterdamse Haven

Blog Reisverhalen

De blaadjes worden rood, het regent weer wat vaker en de wind wordt kouder. Welkom herfst, en hallo city-trips! De herfst is namelijk het seizoen voor een onvervalst bezoek aan een mooie stad. Voor een bruisende citytrip dichtbij is Rotterdam de laatste jaren een erg populaire bestemming. Verkozen tot must-see bestemming door de Lonely planet, kreeg de stad vorig jaar 1,1 miljoen hotelgasten. Bij een stedentrip naar Rotterdam denk je waarschijnlijk al snel aan een bezoek aan de Markthal, de Witte de Withstraat en het Museum Boijmans Van Beuningen. Ook aan hippe eetplekken geen gebrek, met hotspots zoals de Fenix Food Factory.

Maar er is meer: voeg ook de haven van Rotterdam toe aan een bezoek aan de stad. Het is misschien niet de eerste bestemming waar je aan denkt, maar het is een heel interessant gebied. Denk aan imposante containerschepen, vervuilende industrie, maar ook zandstrandjes met zeehonden. Of FutureLand, een bezoekerscentrum dat je uitnodigt op zoek te gaan naar de toekomst van de haven, met onder andere veel aandacht voor het klimaat en de energietransitie. Mijn tips voor een bezoek aan de haven:

Tip 1: je kan op veel manieren de haven ontdekken, zelfs per fiets.

De makkelijkste manier om de havens te ontdekken is met de rondvaartboten van de Spido. In ruim een uur krijg je een indruk van de haven. Met zo’n korte rondvaart zie je echter weinig activiteit, die speelt zich te ver van de stad af. Voor een betere indruk en imposantere ervaring kan je ook de Wereldhavendagen bezoeken, waarmee de Rotterdamse haven zich elk jaar presenteert.

Persoonlijk krijg ik op mijn fietstochten de beste indruk van de haven. De massaliteit, de afstanden, de geuren, alles maakt meer indruk dan vanaf de Spido of vanuit een auto of bus. Recent fietste ik van Den Haag naar de Rotterdamse Haven om eens te kijken hoe het er nu uit ziet. Het is een afwisselende tocht door Midden-Delfland en de Beneluxtunnel heen, en met de waterbus via Rotterdam, daar vandaan fietsend weer terug naar Den Haag.

Niet zo’n fiets-fan? Niet getreurd, je kan ook met de waterbus naar Heijplaat, of met de Fast Ferry van Hoek van Holland naar de Maasvlakte.

Tip 2: de oude havens en het dorp Heijplaat.

Rotterdam heeft een lange historie als havenstad. Dichtbij het centrum zijn de Kop van Zuid en omliggende gebieden inmiddels bekende toeristische trekpleisters. Maar daar zijn niet veel havenactiviteiten meer te zien. Meer naar het westen liggen de havens waar in de glorietijd van de passagiersvaart beroemde schepen als de Nieuw-Amsterdam en de Rotterdam werden gebouwd bij de RDM, de Rotterdamsche Droogdok Maatschappij. Zestig jaar geleden werd daar de Rotterdam te water gelaten (ook toen was ik er als schooljongetje al bij). Nu ligt het schip voorgoed afgemeerd in Katendrecht, waar je het kunt bezoeken.

cruise ship ss rotterdam

Heijplaat is nog steeds een rustig dorp tussen grote havenbedrijven. Het verschil met de RDM-tijd is dat de bedrijven amper nog een relatie hebben met het dorp. Dat was bij de bouw van Heijplaat heel anders. Alles draaide om de RDM, de Rotterdamse Droogdok Maatschappij.

Heijplaat-hoofdkantoor-RDM-01r

Toen de RDM werd opgericht, lag de scheepswerf (voor die tijd) erg ver van de stad. De visionaire directeur liet daarom een heel nieuw tuindorp bouwen: Heijplaat. Ook de ‘witte borden medewerkers’ en de directie woonden in het dorp. Hun huizen vormen nog steeds het zogenaamde ‘gouden randje’. De scheepswerf is inmiddels al meer dan twintig jaar verdwenen, maar Heijplaat beleeft nu een heropleving. De oude gebouwen zijn grotendeels gerestaureerd, het dorp is nog bijna ongewijzigd intact, en het wordt steeds meer een centrum voor innovatieve activiteiten.

In het dorp sprak ik een echtpaar dat er al vijfenveertig jaar woont. De man was er geboren en getogen, had er als kind gespeeld, zijn hele leven gewerkt, tot de werf in 1997 definitief sloot. Na een moeilijke periode van verval, zag hij nu met optimisme de nieuwe ontwikkelingen. Het echtpaar had wel veel last van de omliggende bedrijven, die 24 uur per dag veel geluidsoverlast geven. Na ons gesprek zoefden ze met de watertaxi naar het centrum van Rotterdam.

Watertaxi-bij-Maastunnel

Niet heel ver van Heijplaat, maar toch ook heel geïsoleerd, ligt het voormalige quarantainecentrum voor opvang van zeelieden, die besmet waren met gevaarlijke tropische ziekten. Het is pas in 1934 geopend, maar was al snel niet meer in deze vorm nodig. Sinds 2008 is het een rijksmonument en een kunstenaarscentrum. Toen ik er eens een kijkje ging nemen, werd ik eerlijk gezegd wat teleurgesteld. Het is een slecht onderhouden, rommelig terrein, dat niet uitnodigt tot een bezoek. Hopelijk worden de gebouwen (in de stijl van de Amsterdamse School) opgeknapt en bewaard voor de toekomst.

Ook zin gekregen in een bezoek aan de Heijplaat? Het Havenbedrijf Rotterdam heeft een aardige folder met een wandeling langs een aantal interessante punten op Heijplaat. Je kunt de wandelroute hier downloaden. Vergeet de lange wandeling naar het quarantainegebied, tenzij je daar heel speciale belangstelling voor hebt.

RDM Rotterdam terrein

Tip 3: een hart voor duurzaamheid? Bezoek de Maasvlakte

Met een grote sprong gaan we naar de nieuwste ontwikkelingen van de haven: de Maasvlakte. De eerste keer dat ik hier ging fietsen, geloofde ik mijn ogen niet. Alles is er groter dan groot, het is gigantisch. Bovendien is het alsof je op een andere planeet fietst. Mooi? Nou, ik vind het eerder ongelofelijk fascinerend. Ik denk daarbij voortdurend: hoe gaat men hier de energietransitie daadwerkelijk realiseren? Laat je vooral niet afschrikken door mijn foto van de kolencentrales (mega-groot en het zijn er ook nog eens twee!).

Het mooist en indrukwekkendst is de aankomst met de Fast Ferry vanuit Hoek van Holland. Je vaart tussen gigantische containerschepen aan de ene kant en een strandje met zeehonden aan de andere kant. De grootste containerschepen vervoeren zo’n 222.000 containers.

Hebben we al die spullen echt nodig? Het is een logistiek wonder dat dit allemaal zijn weg naar de eindbestemming vindt. Eén vrachtwagen met een container is al een groot vehikel op de weg. Treinen, binnenschepen, kleinere zeeschepen, de containers worden binnen korte tijd overgeladen. Niet alle containers arriveren per schip. Op de foto de eerste trein uit China die aankomt in Rotterdam (Waalhaven, dus niet Maasvlakte) met….. 80 containers.

China_eerste_trein_in_Rotterdam_Waalhaven
De eerste trein uit China in Rotterdam Waalhaven ©Port of Rotterdam

Naar een emissieloos jaar 2050? Bijna 20% van de landelijke uitstoot van CO2 vindt in de haven plaats. Die moet naar vrijwel nul. Als je de havengebieden bezoekt dan krijg je niet de indruk dat er snel einde komt aan het gebruik van fossiele brandstof. Rokende schoorstenen, raffinaderijen, wegen, spoorlijnen en schepen vol containers, overal om je heen zie en voel je de immense stromen goederen. Stel eens dat we geen fossiele brandstof meer gebruiken, niet al die spullen willen kopen die in duizenden containers worden aangevoerd, waar blijft de ‘motor van onze economie’ dan? Hier zie je sterk samengebald het vraagstuk waar we met zijn allen voor staan: hoe krijgen we dit in duurzame banen? Willen we deze steeds maar groeiende stroom aan goederen wel? Gaat die groei nog eindeloos door?

duurzaamheid in de haven van Rotterdam: nog ver te gaan

duurzaamheid in de haven van Rotterdam: co2-uitstoot-industrie

Vooralsnog is Rotterdam hard bezig met het innoveren van dit gigantische proces. Het Havenbedrijf Rotterdam heeft als doel zijn rol als epicentrum van bedrijvigheid te behouden, maar per 2050 met emissieloze industrie en scheepvaart. Milieuorganisaties zetten echter grote vraagtekens bij de opslag van CO2 zoals die wordt voorgesteld door de industrie. Zo zijn er veel meer vragen, die ik zelf erg fascinerend vind.

Mijn aanbeveling is dan ook: Heb je een hart voor duurzaamheid? Bezoek zeker de Rotterdamse haven. Op het eerste zicht misschien een tegenstrijdig advies, maar ik bedoel het serieus. Voor mij is het afschrikwekkend en aantrekkelijk tegelijkertijd. Deze duurzaamheidstransitie is meer dan een uitdaging. En je kunt hier van heel dichtbij volgen of het mooie plannen blijven, of de energietransitie daadwerkelijk met voortvarendheid wordt aangepakt.

Wil jij meer weten over de aanpak van duurzaamheid in de haven van Rotterdam? Er zijn diverse studies, rapportages en congressen. Op de website van het Havenbedrijf vind je veel informatie. Er zijn ambitieuze plannen, nu komt het natuurlijk aan op de realisering. Ook in het EVR rapport kan je hierover meer lezen.

Ook het bezoekerscentrum FutureLand kan ik om deze reden van harte aanbevelen. Het is een beetje propaganda door het Havenbedrijf Rotterdam, dus kijk daar een beetje doorheen. En bedenk bij het bezoek dat ook jouw nieuwe spullen waarschijnlijk in die containers zitten.

…En mocht je nog zin en tijd hebben om verder te fietsen, dan is een bezoek aan Brielle aan te bevelen. Een groter contrast dan tussen de Maasvlakte en Brielle is bijna niet denkbaar…

Meer inspiratie voor (korte) vakanties in de buurt: inspirerende staycation verhalen en tips.

“Ben je nog weggeweest?” “Oh, een staycation” * stilte, vragende blik * “Euh, hoe was dat?”

“Ben je nog weggeweest?” “Oh, een staycation” * stilte, vragende blik * “Euh, hoe was dat?”

Blog Reisverhalen

Door Manu Busschots

De afgelopen zomer, en ook de vakantie ervoor, hebben wij in onze vakantiekeuze meegewogen wat de klimaatimpact zou zijn. Toen wij vorig jaar een zwembadvakantie in Noord-Italië hadden (avontuurlijk met de nachttrein gereisd en daar veel op de fiets), kreeg ik nog niet zoveel vragende blikken. Dit jaar merk ik toch dat het antwoord op de vraag ‘Ben je nog weggeweest?’ net even anders valt. Ja, we hielden een staycation. We bleven in België en Nederland, en zelfs gewoon in ons eigen huis. Het was voor ons ook een grote vraag hoe leuk en ontspannend wij dat samen zouden gaan vinden (spoileralert: super en ik deel graag waarom.)

Maar ik begrijp die vragende blikken dus wel. Zeker als ik dan nog toevoeg (wat ik vaak niet doe), dat het vertragen van klimaatverandering daarvoor een afweging was. Eigenlijk geeft het mij gewoon een veel beter gevoel om een leuke tijd te hebben als gezin als ik daarmee zo min mogelijk vuilniszakken in de toekomstige tuin van mijn kinderen gooi. Maar hé, ik ben ook gewoon een mens dat een jaar lang hard gewerkt heeft, dus opdracht één was: hoe maken we er een topvakantie van? Die vraag daagt meteen op de goede manier uit. In plaats van ‘Waar gaan we heen?’, werd de vraag: ‘Waar genieten we echt van, en zo mogelijk ook nog: heel lang?’ en ‘Kunnen we dat in de buurt vinden?’

Een vakantie vol onvergetelijke en onverwachte plussen

Zo ontdekten we dat Apeldoorn het grootste openluchtzwembad van Nederland heeft, met meer speelweide, speeltoestellen, glijbanen en zwemwater dan ik ooit in Spanje, Frankrijk of Italië ben tegengekomen. De hittegolf hielp, zeker! Maar aangezien we langer in Apeldoorn waren, konden we onze zwembaddagen ook afstemmen op de goed-weer-dagen. We hebben ook nog aan huizenruil gedaan met vrienden die in Den Haag wonen. Dus heerlijke stranddagen, en – wat we ook altijd leuk vinden op vakantie – ergens anders slapen, je boodschappen doen en vreemde talen en culturen om ons heen. Onverwachte plus: het heeft echt iets heel verbindends om een paar dagen in het huis en de wijk van goede vrienden te verblijven. Een blijvend effect op de vriendschap.

Waar houden we nog meer van? Wandelen! Dat hebben we dus veel gedaan in de buurt van Apeldoorn (waar we mede om die reden al naartoe verhuisden), en ook in de Ardennen. Een Belgische tante van me heeft daar een huisje waar we gebruik van konden maken: weer zo leuk dat we Frans om ons heen hoorden en op mooi glooiend terrein konden wandelen. Met als extra voordeel: het was makkelijk om voor de kinderen dingen te vinden die ze heerlijk vonden en natuurlijk dat de hele reistijd erheen ook wel meeviel. En nog een groot voordeel: die tante en die neef die we veel te weinig zien? Bijgepraat en een waterbalonnengevecht is heel wat leuker als familiegelegenheid dan een begrafenis.

Waar heb ik nog meer van genoten? Mijn jongste zoon leren fietsen in een paar dagen in ons eigen straatje. Onvergetelijk, blijvend. Mooie nieuwe (tweedehands) fietsen op de kop getikt voor onze twee oudsten. Deze vakantie laat ze nog lang stralen op hun stalen rossen naar school toe! De garage is eindelijk opgeruimd. Nog elke dag plezier van… en we hebben denk ik ongeveer de helft geld bespaard t.o.v. onze standaardvakanties vroeger. Dat gaan we gebruiken om ons huis nog verder klimaatvriendelijk (=voordeliger, comfortabeler) te maken voor de winter. Nog een voordeel dat we niet vooraf bedacht hadden: de zomer-uitverkoop leverde leuke koopjes op in rustige winkels. Dat hoeven we ook niet meer tussendoor te proppen in het drukke jaar.

Terugblik en tips

Enkele conclusies. Deden we deze staycation voor het klimaat? Ja, maar ook nee, want als we er niet ook vriendschappen, familie, ontspanning, avontuur, geld voor leuke projecten, etcetera door hadden ervaren, dan hadden we het anders gedaan.

En een paar tips die voor ons heel goed werkten:

  1. De to do list (en alle tablets, telefoonberichten, enzovoort) aan de kant. Thuis is nog steeds weg, zonder wifi en met vakantieboeken.
  2. Maak een ‘wishlist’. Voor ons is dat: andere talen, wandelen, lummel en loltijd met elkaar (‘kinderen de baas’-dag is inmiddels een leuke traditie), exotische dieren (Burgers Bush en Apenheul dagen waren erg leuk), lekker uit eten en ontdekken.
  3. Ergens anders slapen. Dat doet toch wonderen voor het opfrissen van de geest. Overigens was de week zijnsretraite die ik in Lochem had – tussen de Drentse zwerfkeien in Stone Henge opstelling – daar ook ideaal voor.

Dit jaar heeft voor mij weer bewezen: het avontuur en geluk zit in ons. Aan onszelf de uitdaging hoe we dat vormgeven, in welke setting dan ook.

Ook zin in een Staycation, en op zoek naar meer tips? Tips voor een succesvolle staycation

Met boot en fiets door Noord-Nederland

Met boot en fiets door Noord-Nederland

Reisverhalen

Door Michiel Fischer.

Dit jaar boekten we voor de derde keer een reis met boot en fiets. Het fijne van bootreizen is dat je rondreist zonder telkens te hoeven in- en uitpakken en veel buiten kan zijn. Het nadeel van die cruiseachtige reizen is het passieve, wat verveelde sfeertje dat er omheen kan hangen. Daarom vielen we een paar jaar geleden ook voor de boot-en-fiets-vakanties. Voor ons is het een mooie combinatie van relaxen en actief zijn. De afgelopen jaren maakten we al de tocht over de Donau, waarbij Passau, Wenen en Boedapest werden bezocht, en over de Oostzee bij Rügen. Dit jaar kozen we voor zeilen en fietsen in Noord-Nederland.

herberg_de_greate_pier Op de boot het Wapen fan Fryslan

We troffen het zeer met het weer, (zeven dagen zon en oostenwind kracht 3) en ook met het tafelgezelschap (2 mensen uit Canada, 2 uit Duitsland en 2 uit Nederland). De gemiddelde leeftijd was 50+ maar er was ook een vader met zijn dochters van 8 en 13. Het totale gezelschap was 26 deelnemers en 4 bemanningsleden. Je kon actief meezeilen maar kon ook kiezen voor rustig lezen in een van de comfortabele hoekjes.

routekaart fiets en boot Noord-Nederland

De boot en fiets reisroute

We fietsten gemiddeld 40-50 kilometer per dag, meestal gecombineerd met een aantal uren zeilen. Daarbij werd de dagindeling sterk bepaald door het getij en het weer. Op het kaartje kun je de route zien die we hebben afgelegd. Tijdens deze tocht bezoek je geen toeristische hoogtepunten zoals het Rijksmuseum, de grachtengordel of het red light district. Maar je komt wel in mooie, erg Hollandse, oude stadjes zoals Enkhuizen, Medemblik, Den Burgt, Harlingen, Franeker, Workum en nog kleinere dorpjes als Gaast. En voor ons was er een hernieuwde kennismaking met het planetarium van Eize Eizinga, de Friese schilder Jopie Huisman en het wrakkenmuseum op Terschelling.

Boot en fiets in Noord-Nederland de Brandaris tijdens boot en fiets door Noord-Nederland

Naast de beschreven activiteiten was er volop gelegenheid om even in zee of meer te duiken.

We vonden het een fijne, groene reis.

Praktisch & Tips

Je kon je eigen fiets meenemen maar ook e-bikes of gewone fietsen huren.Het startpunt van onze bootreis was Enkhuizen, dat prima per trein bereikbaar is. Voor €6 kun je je fiets meenemen in de trein.

Op deze reis werd alleen overdag gevaren; op andere reizen, zoals de Donau-reis wordt soms wel ‘s-nachts gevaren.

Aan boord werd goed gekookt en rekening gehouden met vegetarische wensen.

Wij reisden met de Oostenrijkse organisatie Radreisen: https://www.radreisen.at/

De bemanning van onze boot was Nederlands, maar ze spraken ook Duits en Engels.

Meer fietsen in Nederland? Lees Natuurroute: op de fiets van Den Haag naar Groningen.

Natuurroute: op de fiets van Den Haag naar Groningen

Natuurroute: op de fiets van Den Haag naar Groningen

Reisverhalen
Door: Eric de Jong.

Waarom zou je op de fiets naar Groningen gaan als je er binnen drie uur met de trein kunt arriveren? Omdat niet in de eerste plaats Groningen, maar de tocht zelf het echte doel van deze reis is. Een vriend nodigde mij uit om deze tocht samen te maken. We wilden vier dagen op pad zijn en zoveel mogelijk langs mooie, rustige wegen fietsen.

De fietsrouteplanner van de Fietsersbond biedt de mogelijkheid een natuurroute op de fiets te plannen. In vier etappes van elk ongeveer 85 kilometer fietsten we naar Groningen over stille weggetjes, bospaadjes en af en toe een stukje ‘bewoonde wereld’. (De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat we de eerste 20 kilometer langs de autoweg A4 fietsten om een stuk af te snijden. Maar je kunt hier met gemak een stillere route kiezen).

Een echte natuurroute op de fiets

In maart kan het nog fris zijn. Deze keer was het zelfs uitgesproken koud, met ‘s-nachts vorst en overdag temperaturen amper boven nul en een stevige wind. Toch hebben we genoten van onze natuurroute op de fiets vanuit de Randstad via de Veluwe naar Groningen. Deze tocht voert door de landschappen van Zuid-Holland, het Gooi, de Flevopolder, de Veluwe, het gebied van de IJssel, de bossen en heide in Drente en verschillende veengebieden. Het is bijna niet te geloven dat je op deze manier van West naar Noord Nederland kunt fietsen, maar het kan echt. Nederland lijkt een dunbevolkt land met hier en daar een dorp en vooral met landerijen, weilanden, bossen en heide.

 

 

Den-Haag-Groningen-natuurroute

Onderdak bij Vrienden op de Fiets

Voor ons was het de eerste keer dat we gebruik maakten van “Vrienden op de Fiets“. Een citaat uit hun gids:”De stichting biedt een netwerk van overnachtingsadressen, bedoeld voor iedereen die op eigen spierkracht rondtrekt. De slaapplekken zijn bij mensen thuis, waar kleinschaligheid en persoonlijk contact centraal staan. Sportiviteit en duurzaamheid staan hoog in het vaandel.” Wij hebben genoten van onze overnachtingen in Huizen, Deventer en Meppel. Steeds kregen we een heerlijk, uitgebreid fietsersontbijt. Het is ook nog eens heel betaalbaar, want logies met ontbijt kost €19 per persoon.

De tocht van dag tot dag

Op de eerste dag kwamen we langs De Lindenhorst, een biologische zorgboerderij met een landwinkel, bij De Hoef langs de Kromme Mijdrecht. Dit is in het Utrechtse veenweidegebied. Je zou jezelf compleet in de natuur wanen, ware het niet dat elke minuut een vliegtuig met het bijbehorende geluid komt overvliegen. Schiphol ligt op een steenworp afstand. Dat is een nadeel, maar de mensen hier horen het misschien zelf niet meer. Afgezien van de vliegtuigen is het een prachtig, landelijk gebied.

Op de tweede dag hadden we een aantal uren motregen, maar met een regenpak aan (en gelukkig meestal wind in de rug) was het toch heel goed te doen. Het is wonderlijk dat, eenmaal buiten, het weer er niet zo veel meer toe doet. We vonden de bospaden op de Veluwe juist prachtig met dit weer. We zagen geen auto’s, maar ook amper andere mensen.

Een klein nadeel van een natuurroute op de fiets is dat je wel actief naar een plek moet zoeken om koffie te drinken of boodschappen te doen. Bij het plaatsje Putten weken we dus even van onze route af om een droge plek en koffie te zoeken. We kwamen terecht bij een vestiging van Landal Parken. Eerlijk gezegd was dat niet mijn eerste keuze, maar het regende, dus we waren al lang blij. Tot mijn positieve verbazing ontdekte ik hoe Landal bezig is met duurzaamheid. Het doel is 100% klimaatneutraal te zijn in 2030.

Op de derde dag waren we blij een adres te vinden waar we koffie konden drinken, zo verlaten was de route die we reden. We passeerden mooie landgoederen en de Historische Buitenplaats Den Alerdinck tussen Deventer en Meppel. Op dag 4 streken we voor de koffie neer in Diever, op de mooie Brink. Alleen de bakker was open op het tijdstip dat wij daar passeerden. Een hoogtepunt was het Fochteloërveen, een zeldzaam hoogveengebied op de grens van Friesland en Drente.

 

In Groningen namen we de trein terug naar huis. De Nederlandse Spoorwegen gebruiken groene stroom voor het laten rijden van de treinen. Ook mooi meegenomen.

 

Bij een natuurroute op de fiets hoort ook een beetje regen (in de buurt van Nijkerk) Het Zuid-Hollandse landschap in het vroege voorjaar

Aan het water bij Nijkerk met regenachtig weer Onderweg passeerden we verschillende landgoederen

 

Tips

  • Routeplanner en navigatie:

Wij gebruiken de fietsrouteplanner van de Fietsersbond. Je kunt heel specifiek aangeven wat voor soort tocht je wilt maken, zoals natuurroute op de fiets, wielrenroute, de kortste route, autoluwe route, e.d. Je kunt er zelf je routes mee plannen en downloaden.

Voor de navigatie gebruik ik een app’je op mijn iPhone genaamd Pocket Earth. De pro-versie kost iets van €5 en de offline kaarten kosten eenmalig ook ongeveer €5. Met een houder op de fiets heb je een Tom-Tom. Een naafdynamo of extra batterij is wel handig, want je telefoon houdt het anders geen hele dag vol.

  • Logies bij ‘Vrienden op de fiets’:

Vrienden op de Fiets is een aanrader voor wie een persoonlijke en betaalbare overnachting zoekt.

  • Praktische tip:

Het is bij deze route wel handig om elke dag even te kijken waar je een korte omweg naar een dorp maakt voor inkopen, bezichtiging, e.d. Je wordt namelijk om alle dorpen heen geleid en komt standaard vrijwel nooit in een bebouwde kom.

  • Bekijk de Duurzame Reisgids voor meer informatie over fietsen.

Wil je zelf ook een fietstocht maken en wil je praktische tips? In de Duurzame Reisgids hebben we een speciale pagina met tips voor fietstochten.

Als je wel wilt fietsen, maar niet elke dag een grote afstand dan is een boot-fiets-combi misschien iets voor jou.